Bakır zamanla kararır. Bu bir kusur değil, metalin havayla tepkimeye girmesinin sonucu. Atölyede yeni çıkmış bir tepsi ayna gibi parlar, altı ay sonra aynı tepsi koyu turuncuya döner. İsteyen parlatır, isteyen o rengi sever ve bırakır.
Temizliğe geçmeden önce ayırmanız gereken bir şey var: parçanın dışı ile gıdayla temas eden içi aynı şey değil. İç yüzey kalaylıdır ve kalay bakırdan çok daha yumuşaktır. Dışa uyguladığınız yöntemi içeri uygularsanız kalayı aşındırırsınız.
Günlük temizlik
Kullandıktan sonra ılık su ve yumuşak sünger yeter. Bulaşık deterjanı sorun değil. Asıl önemli olan yıkadıktan sonra hemen kurulamak. Bakırı ıslak bırakırsanız su damlalarının durduğu yerde koyu lekeler oluşur ve o lekeleri çıkarmak normal kararmadan daha zordur.
Bulaşık makinesi kullanmayın. Makinenin deterjanı alkali ve sıcaklığı yüksek; ikisi birden hem parlaklığı öldürür hem kalayı yer.
Ev yöntemleri
Hafif kararmada üç şey işe yarar ve üçünün de mantığı aynı: asit, oksit tabakasını çözer.
- Limon ve tuz. Yarım limonun üstüne kaba tuz dökün, doğrudan yüzeye sürün. En hızlı sonuç veren yöntem budur.
- Sirke ve tuz. Bir bardak sirkeye bir yemek kaşığı tuz. Bezle uygulayın.
- Ketçap. Kulağa tuhaf gelir ama içindeki sirke ve domates asidi iş görür. İnce bir kat sürüp on dakika bekletin.
Hangisini kullanırsanız kullanın, işiniz bitince bol suyla durulayın ve kurulayın. Yüzeyde kalan asit çalışmaya devam eder ve leke yapar.
Hazır bakır parlatıcı
Yıllanmış, koyu patina için ev yöntemleri yetmez. Bakır parlatıcı kremler hem aşındırıcı hem koruyucu içerir, sonucu daha eşit olur ve yüzeyi çizmez. Yumuşak bezle sürün, kurumadan silin.
Kalaylı iç yüzeye parlatıcı sürmeyin. Orası sabunlu suyla temizlenir, o kadar.
Yapmayın
- Çelik tel. Yüzeyde kalıcı çizik bırakır, kalaylı yüzeyde ise kalayı doğrudan söker.
- Çamaşır suyu ve klor. Bakırla tepkimeye girer, yeşilimsi kalıcı lekeler yapar.
- Fırın temizleyici. Çok güçlü alkali, metali matlaştırır.
- Aşındırıcı toz deterjan. Görünmez ama binlerce ince çizik bırakır, parça bir daha eskisi gibi parlamaz.
Patinalı ürünler
Mavi yeşil patinalı ya da eskitme parçaları temizlemeyin. O görünüm atölyede kontrollü olarak verilmiş; parlatıcı sürerseniz aylık emek bir dakikada gider. Toz alırken kuru mikrofiber bez kullanın.
Parlaklığı korumak
Vitrinde duran dekoratif parçalarda yılda iki üç kez parlatma yeterli. Mutfakta kullanılanlarda hiç gerekmez; düzenli kurulamak yeter, kararma zaten kullanımla dengelenir.
Uzun süre kaldıracaksanız parçayı kuru bezle sarıp nemsiz bir yere koyun. Naylon poşete koymayın, içeride nem yoğuşur.
